بورسیه دولتی ترکیه ۲۰۲۷ برای افغانستانی‌ها؛ شرایط سنی، نمرات، مدارک و مراحل ثبت‌نام
وضعیت این مقاله: آخرین بازبینی ۲۱ آبان ۱۴۰۵ (۱۲ نوامبر ۲۰۲۶). تقویم سالانه‌ی برنامه روی وب‌سایت رسمی منتشر شده است، اما اعلامیه‌ی اختصاصی دوره‌ی ۲۰۲۷ هنوز در زمان این بازبینی دیده نشده بود. به‌محض انتشار اعلامیه‌ی رسمی، تاریخ‌ها در همین صفحه به‌روزرسانی می‌شود.
بورسیه دولتی ترکیه، با نام رسمی «Türkiye Bursları» یا «Türkiye Scholarships»، یکی از مهم‌ترین مسیرهای تحصیل رایگان در ترکیه برای متقاضیان خارجی است. برای بسیاری از دانش‌آموزان، دانشجویان و فارغ‌التحصیلان افغانستانی، این برنامه فرصتی برای ادامه‌ی تحصیل بدون پرداخت شهریه است؛ اما رقابت در آن بالاست و شرط‌های سنی و تحصیلی آن سخت‌گیرانه است.
این مقاله فقط به همین برنامه می‌پردازد: چه کسانی واجد شرایط‌اند، سقف سنی و حداقل نمره در هر مقطع چقدر است، چه مدارکی باید آماده شود، ثبت‌نام چگونه انجام می‌شود و مراحل ارزیابی و مصاحبه چگونه است. اگر به‌دنبال اطلاعات عمومی درباره‌ی پذیرش مستقیم دانشگاه‌های ترکیه، هزینه‌ها و ویزای تحصیلی هستید، مقاله‌ی تحصیل در ترکیه برای دانشجویان افغانستانی؛ شرایط پذیرش، مدارک و هزینه‌ها را ببینید.
پاسخ کوتاه
- آیا اتباع افغانستان می‌توانند درخواست بدهند؟ بله. بر اساس وب‌سایت رسمی برنامه، شهروندان همه‌ی کشورها به‌جز ترکیه می‌توانند درخواست دهند.
- سقف سنی: کارشناسی و کاردانی کمتر از ۲۱ سال، کارشناسی ارشد کمتر از ۳۰ سال، دکترا کمتر از ۳۵ سال.
- حداقل نمره: کارشناسی و کاردانی ۷۰ درصد، تحصیلات تکمیلی ۷۵ درصد، رشته‌های علوم پزشکی (پزشکی، دندان‌پزشکی، داروسازی) ۹۰ درصد.
- دوره‌ی عمومی ثبت‌نام: هر سال از ۱۰ ژانویه تا ۲۰ فوریه، به‌صورت آنلاین و رایگان.
- تضمین پذیرش وجود ندارد. این برنامه مبتنی بر رقابت است و تصمیم نهایی با کمیته‌های ارزیابی است.
بورسیه دولتی ترکیه چیست و چه مزایایی دارد؟
برنامه‌ی Türkiye Bursları توسط ریاست ترک‌های خارج از کشور و جوامع وابسته (YTB) اجرا می‌شود و دوره‌های کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا را در بر می‌گیرد. بر اساس اطلاعات منتشرشده در وب‌سایت رسمی، بورسیه‌ی تمام‌وقت شامل موارد زیر است:
| مزیت | توضیح |
|---|---|
| جایابی در دانشگاه و رشته | تعیین دانشگاه و رشته بر اساس انتخاب‌ها و ارزیابی |
| شهریه | پرداخت‌شده از سوی برنامه |
| دوره‌ی زبان ترکی | یک سال آموزش زبان ترکی |
| اقامت | خوابگاه |
| بیمه | بیمه‌ی درمانی |
| بلیت هواپیما | یک بار در ابتدای تحصیل و یک بار هنگام فارغ‌التحصیلی |
| کمک‌هزینه‌ی ماهانه | کارشناسی ۶٬۵۰۰ لیر، ارشد ۹٬۵۰۰ لیر، دکترا ۱۳٬۰۰۰ لیر |
مبلغ کمک‌هزینه‌ها ممکن است در طول زمان تغییر کند؛ برای رقم به‌روز، همیشه صفحه‌ی رسمی Criteria & Scholarship Programs را بررسی کنید.
آیا شهروندان افغانستان واجد شرایط‌اند؟
بله. وب‌سایت رسمی برنامه، گروه‌های واجد شرایط را «شهروندان همه‌ی کشورها»، «فارغ‌التحصیلان یا کسانی که تا پایان سال تحصیلی جاری (پیش از اوت) فارغ‌التحصیل می‌شوند» و «پژوهشگران و اعضای هیأت علمی» معرفی می‌کند.
گروه‌های غیرمجاز نیز مشخص شده‌اند:
- شهروندان ترکیه و کسانی که تابعیت ترکیه را از دست داده‌اند؛
- کسانی که هم‌اکنون در همان مقطعی که برای آن درخواست می‌دهند، در یک دانشگاه ترکیه ثبت‌نام شده‌اند.
بنابراین نکته‌ی تعیین‌کننده برای متقاضیان افغانستانی تابعیت نیست؛ سن، نمره، مدارک و رقابت است. وب‌سایت رسمی در بخش آزمون‌ها حتی تصریح می‌کند که در کشورهایی مانند افغانستان و سودان، که تعداد متقاضیان زیاد است، ممکن است آزمونی با ۸۰ تا ۱۰۰ سؤال برگزار شود.
شرایط سنی و نمره در مقاطع مختلف
| مقطع | سقف سنی | حداقل نمره | نکته |
|---|---|---|---|
| کاردانی و کارشناسی | کمتر از ۲۱ سال | ۷۰ درصد | رشته‌های علوم پزشکی: ۹۰ درصد |
| کارشناسی ارشد | کمتر از ۳۰ سال | ۷۵ درصد | بورسیه‌ی علوم پزشکی ارائه نمی‌شود |
| دکترا | کمتر از ۳۵ سال | ۷۵ درصد | ارائه‌ی پیشنهاد تحقیق الزامی است |
| بورسیه پژوهشی | کمتر از ۵۰ سال | مطابق شرایط برنامه | چهار دوره‌ی ثبت‌نام در سال |
چند نکته‌ی اجرایی:
- سقف‌های سنی «کمتر از» هستند؛ یعنی متقاضی در زمان درخواست باید زیر این سن باشد. پیش از شروع آماده‌سازی، سن خود را دقیقاً با تاریخ ثبت‌نام مقایسه کنید.
- متقاضیان کارشناسی باید تا پایان سال تحصیلی جاری فارغ‌التحصیل شده باشند یا شوند.
- اگر سیستم نمره‌دهی مدرسه یا دانشگاه شما با درصد متفاوت است، تبدیل نمره باید بر اساس مدرک رسمی و مطابق قواعد سامانه انجام شود.
انواع برنامه‌های بورسیه؛ کدام مناسب شماست؟
- کاردانی (آموزش فنی و حرفه‌ای): دوره‌های دوساله‌ی فنی و حرفه‌ای.
- کارشناسی: رشته‌های مهندسی، علوم اجتماعی، علوم پزشکی و علوم پایه.
- تحصیلات تکمیلی: کارشناسی ارشد و دکترا در علوم اجتماعی، علوم انسانی، علوم طبیعی و مهندسی؛ بورسیه‌ی علوم پزشکی در این مقطع ارائه نمی‌شود.
- بورسیه هنر: رشته‌های موسیقی، هنرهای نمایشی و هنرهای تجسمی در چند دانشگاه مشخص.
- بورسیه ممتاز (Merit): برای دانشجویان با عملکرد تحصیلی بسیار بالا؛ کمک‌هزینه‌ی ماهانه‌ی آن دو برابر مبلغ عادی است، اما شرایط آن سخت‌تر است (برای نمونه، میانگین ۹۰ درصد به‌علاوه‌ی شرایط آزمون‌های بین‌المللی).
- بورسیه موفقیت (Success): مخصوص دانشجویانی که هم‌اکنون در دانشگاه‌های ترکیه تحصیل می‌کنند؛ ثبت‌نام آن معمولاً اکتبر تا نوامبر است. اگر در حال حاضر با هزینه‌ی شخصی در ترکیه تحصیل می‌کنید، این گزینه را بررسی کنید.
مدارک تحصیلی و هویتی مورد نیاز
بر اساس صفحه‌ی «Application in 5 Steps» در وب‌سایت رسمی، مدارک زیر باید در سامانه‌ی TBBS بارگذاری شود:
- کارت شناسایی یا گذرنامه‌ی معتبر؛
- عکس شخصی که حداکثر یک سال پیش گرفته شده باشد؛
- نتایج آزمون‌های ملی (در صورت وجود)؛
- مدرک پایان تحصیلات (دیپلم یا گواهی موقت فراغت از تحصیل)؛
- ریز نمرات؛
- نتایج آزمون‌های بین‌المللی (مانند SAT، GRE، GMAT)، اگر دانشگاه یا برنامه‌ی انتخابی آن را الزامی کرده باشد؛
- مدرک زبان بین‌المللی (مانند TOEFL)، اگر برنامه‌ی انتخابی آن را بخواهد؛
- فقط برای دکترا: پیشنهاد موضوع پژوهش و نمونه‌ای از کار پژوهشی.
برای متقاضیان افغانستانی، دسترسی به ریز نمرات، مدرک پایان تحصیلات و گواهی‌های رسمی معمولاً زمان‌بر است. اگر هنوز نسخه‌ی کامل و خوانا ندارید، بهتر است همین حالا اقدام کنید. درباره‌ی ترجمه و تأیید مدارک، راهنمای مهاجرت اتباع افغان به آلمان و ترکیه؛ مدارک تحصیلی، ترجمه و تأیید را بخوانید.
انتخاب رشته و دانشگاه
انتخاب رشته یکی از بخش‌هایی است که بیشترین تأثیر را بر ارزیابی دارد؛ زیرا کمیته‌ی کارشناسی، میان چیزهای دیگر، «هماهنگی انتخاب‌ها» را بررسی می‌کند. چند اصل مهم:
- فقط از میان برنامه‌های موجود در سامانه می‌توانید انتخاب کنید؛ فهرست دانشگاه‌ها و رشته‌ها ممکن است بر اساس سوابق تحصیلی شما متفاوت باشد.
- پیش از درخواست، اعتبار و هم‌ارزی رشته در کشور خودتان را بررسی کنید؛ وب‌سایت رسمی نیز همین را توصیه کرده است.
- زبان تدریس را بررسی کنید. بسیاری از برنامه‌ها به ترکی تدریس می‌شوند. برنامه‌های انگلیسی‌زبان معمولاً مدرک زبان بین‌المللی می‌خواهند. هر برنده‌ای که مدرک ترکی سطح C1 نداشته باشد، باید یک سال دوره‌ی زبان ترکی را بگذراند.
- انتخاب‌ها را هم‌راستا نگه دارید. انتخاب رشته‌های بی‌ربط، نشانه‌ی نبود هدف تحصیلی روشن است.
برای مقایسه‌ی ترکیه با آلمان، اگر هنوز در انتخاب کشور مردد هستید، مقایسه‌ی آلمان و ترکیه برای مهاجرت تحصیلی افغانستانی‌ها می‌تواند کمک کند.
مراحل ثبت‌نام قدم‌به‌قدم
ثبت‌نام فقط از طریق سامانه‌ی اطلاعات بورسیه‌ی ترکیه (TBBS) و به‌صورت آنلاین و رایگان انجام می‌شود. فرم به هشت زبان، از جمله فارسی، در دسترس است.
- ایجاد حساب کاربری در سامانه‌ی TBBS.
- تکمیل اطلاعات شخصی و تحصیلی مطابق مدارک رسمی.
- انتخاب مقطع، رشته و دانشگاه از میان گزینه‌های ارائه‌شده.
- بارگذاری مدارک (فهرست بالا).
- نگارش و بارگذاری نامه‌ی انگیزه‌ی تحصیلی (در صورت درخواست سامانه).
- بازبینی نهایی و ارسال درخواست پیش از پایان مهلت. همه‌ی اطلاعات را قبل از ارسال بازبینی کنید.
مهلت دوره‌ی عمومی حدود شش هفته است؛ بنابراین بهتر است اسناد پیش از باز شدن سامانه آماده باشد.
مراحل ارزیابی، آزمون و مصاحبه
بر اساس صفحه‌ی «Evaluation and Selection Process»، ارزیابی درخواست‌ها شامل مراحل زیر است:
- ارزیابی اولیه: بررسی حداقل نمره، سقف سنی و کامل بودن مدارک.
- ارزیابی کارشناسی: کمیته‌ی کارشناسان وضعیت تحصیلی، سوابق، علایق علمی، اهداف شغلی، هماهنگی انتخاب‌ها، محتوای نامه‌ی انگیزه و فعالیت‌های اجتماعی را بررسی می‌کند.
- آزمون (برای کارشناسی): آزمونی ۳۰ سؤالی از ریاضی، هندسه و منطق، به مدت ۶۰ دقیقه، پیش از مصاحبه‌ی حضوری برگزار می‌شود. در رشته‌های علوم پزشکی، علوم پایه و مهندسی، آشنایی با زبان انگلیسی اهمیت دارد. نمونه‌سؤال و کلید پاسخ در وب‌سایت رسمی موجود است.
- مصاحبه: معمولاً ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد و شامل خوشامدگویی، بررسی مدارک، هدف از درخواست، دانش علمی و اهداف شغلی و پرسش‌های متقاضی از کمیته است. مدارک اصلی آخرین مقطع تحصیلی باید همراه شما باشد.
- ارزیابی نهایی: کمیته‌ی انتخاب نتایج مصاحبه‌ها را بررسی و فهرست بورسیه‌شدگان را تعیین می‌کند.
محل و زمان برگزاری آزمون و مصاحبه در دعوت‌نامه‌ی رسمی اعلام می‌شود؛ بنابراین فقط از کانال‌های رسمی پیگیری کنید.
زمان ثبت‌نام و اعلام نتایج
| مرحله | زمان‌بندی در تقویم رسمی |
|---|---|
| ثبت‌نام عمومی | ۱۰ ژانویه تا ۲۰ فوریه |
| ارزیابی | مارس تا آوریل |
| دوره‌ی مصاحبه | آوریل تا ژوئن |
| اعلام نتایج | اوایل اوت |
| اقدامات اولیه | اوت |
| انتقال بورسیه‌شدگان به ترکیه | سپتامبر |
| بورسیه‌ی موفقیت (Success) | ثبت‌نام اکتبر تا نوامبر؛ اعلام نتایج در نوامبر |
این جدول بر پایه‌ی تقویم سالانه‌ی وب‌سایت رسمی است. تا زمان انتشار اعلامیه‌ی اختصاصی ۲۰۲۷، دقیقاً همین بازه‌ها برای ۲۰۲۷ «مورد انتظار» است، نه قطعی. تاریخ نهایی را از تقویم رسمی بررسی کنید.
اشتباهاتی که شانس دریافت بورسیه را کاهش می‌دهد
- بی‌توجهی به سن و نمره پیش از شروع. ملاک‌ها ارزیابی اولیه را تعیین می‌کنند و استثنا ندارند.
- تأخیر در تهیه‌ی مدارک. اخذ ریز نمرات یا گواهی‌های رسمی ممکن است هفته‌ها زمان ببرد.
- انتخاب رشته‌های نامرتبط یا پراکنده. این موضوع در ارزیابی کارشناسی مؤثر است.
- نامه‌ی انگیزه‌ی کلی و تکراری. نامه باید اهداف علمی و شغلی مشخص و ارتباط آن با رشته‌ی انتخابی را نشان دهد.
- نادیده گرفتن آزمون و مصاحبه. این دو مرحله بخشی از ارزیابی نهایی‌اند و آماده‌سازی لازم دارند.
- اعتماد به وعده‌ی «تضمین بورسیه». هیچ فرد یا مجموعه‌ای نمی‌تواند نتیجه را تضمین کند.
- نداشتن برنامه‌ی جایگزین. با توجه به رقابت زیاد، بهتر است همزمان مسیر پذیرش مستقیم یا کشور دیگر را هم بررسی کنید.
هشدار: ثبت‌نام رسمی رایگان است
بر اساس اطلاعات رسمی برنامه، ثبت‌نام در Türkiye Bursları آنلاین و بدون هزینه است. اگر فرد یا مجموعه‌ای برای «تضمین بورسیه»، «خرید ظرفیت» یا «نفوذ در کمیته» وجه می‌خواهد، این مورد نشانه‌ی هشدار جدی است. برای شناخت نشانه‌های بیشتر، مقاله‌ی نشانه‌های مشاور مهاجرت غیرمعتبر برای اتباع افغانستانی را مطالعه کنید.
اگر شرایط بورسیه را ندارید، چه گزینه‌هایی وجود دارد؟
اگر سن یا نمره‌ی شما از حد مجاز بالاتر یا پایین‌تر است، یا در رقابت موفق نشدید، مسیرهای دیگری وجود دارد:
- پذیرش مستقیم دانشگاه‌های ترکیه با پرداخت شهریه؛ شرایط و هزینه‌ها در مقاله‌ی تحصیل در ترکیه برای دانشجویان افغانستانی آمده است.
- مهاجرت تحصیلی به کشورهای دیگر مانند آلمان.
- برای دختران و زنان افغانستانی: بررسی مسیرهای قانونی ادامه‌ی تحصیل در ویزای تحصیلی آلمان و ترکیه برای دختران و زنان افغانستانی.
برنامه‌ی پیشنهادی آماده‌سازی تا ۱۰ ژانویه
| بازه | اقدام |
|---|---|
| هم‌اکنون | بررسی سن و نمره، تعیین مقطع و رشته‌ی هدف |
| ۴ تا ۶ هفته مانده | تهیه‌ی ریز نمرات، مدرک پایان تحصیلات، گذرنامه یا تذکره و عکس |
| ۳ تا ۴ هفته مانده | نگارش پیش‌نویس نامه‌ی انگیزه، تهیه‌ی مدارک زبان یا آزمون در صورت لزوم |
| ۱ تا ۲ هفته مانده | بازبینی انتخاب رشته‌ها و دانشگاه‌ها، تمرین مصاحبه |
| آغاز ثبت‌نام | تکمیل فرم و ارسال، بدون انتظار برای روزهای پایانی |
فهرست بررسی پیش از ثبت‌نام
- سن من با سقف سنی مقطع مورد نظر مطابقت دارد.
- نمره‌ی من حداقل ملاک مقطع را دارد.
- کارت شناسایی یا گذرنامه‌ی معتبر دارم.
- ریز نمرات و مدرک پایان تحصیلات (یا گواهی موقت) را در دست دارم.
- عکس تازه (کمتر از یک سال) آماده است.
- رشته و دانشگاه را از میان برنامه‌های سامانه انتخاب کرده‌ام و زبان تدریس را بررسی کرده‌ام.
- نامه‌ی انگیزه را تهیه کرده‌ام.
- نمونه‌سؤال آزمون و مصاحبه را مرور کرده‌ام.
- به هیچ فرد یا مجموعه‌ای برای «تضمین بورسیه» وجهی نپرداخته‌ام.
- یک برنامه‌ی جایگزین هم در نظر گرفته‌ام.
پرسش‌های متداول
آیا افغانستانی‌ها می‌توانند بورسیه دولتی ترکیه بگیرند؟
بله. طبق وب‌سایت رسمی، شهروندان همه‌ی کشورها به‌جز ترکیه می‌توانند درخواست دهند. پذیرش به رقابت، شرایط سنی و تحصیلی و نتیجه‌ی ارزیابی بستگی دارد.
اگر چند ماه از سقف سنی بیشتر باشم، باز هم می‌توانم درخواست بدهم؟
خیر. سقف‌های سنی بر اساس زمان درخواست سنجیده می‌شود. می‌توانید مقطع بالاتر یا مسیر جایگزین را بررسی کنید.
بدون دانستن زبان ترکی هم می‌توان درخواست داد؟
بله. بورسیه‌شدگانی که مدرک ترکی سطح C1 ندارند، یک سال دوره‌ی زبان ترکی را می‌گذرانند. برای برنامه‌های انگلیسی‌زبان ممکن است مدرک زبان بین‌المللی لازم باشد؛ درباره‌ی آزمون‌ها، آزمون‌ها و مدرک زبان برای تحصیل در ترکیه و آلمان را ببینید.
ثبت‌نام بورسیه دولتی ترکیه هزینه دارد؟
خیر. ثبت‌نام رسمی آنلاین و رایگان است.
بورسیه همه‌ی هزینه‌ها را پوشش می‌دهد؟
بورسیه‌ی تمام‌وقت شامل شهریه، خوابگاه، بیمه‌ی درمانی، دوره‌ی زبان ترکی، بلیت و کمک‌هزینه‌ی ماهانه است. شرایط و مبالغ دقیق باید از وب‌سایت رسمی بررسی شود.
مصاحبه چگونه برگزار می‌شود؟
مصاحبه ۱۵ تا ۳۰ دقیقه است و شامل بررسی مدارک، هدف تحصیلی، دانش علمی و اهداف شغلی می‌شود. برای کارشناسی، آزمون ۳۰ سؤالی ۶۰ دقیقه‌ای هم برگزار می‌شود. محل و زمان در دعوت‌نامه اعلام می‌شود.
اگر پذیرفته نشوم، می‌توانم دوباره درخواست بدهم؟
در دوره‌های بعدی، در صورت داشتن شرایط سنی و تحصیلی، می‌توانید دوباره اقدام کنید. شرایط جزئی برای هر دوره از وب‌سایت رسمی قابل بررسی است.
جمع‌بندی
بورسیه دولتی ترکیه برای متقاضیان افغانستانی یک فرصت واقعی و رسمی است، اما به آمادگی زودهنگام نیاز دارد. سه چیز بیش از همه اهمیت دارد: رعایت دقیق سقف سنی و حداقل نمره، تکمیل مدارک پیش از شروع ثبت‌نام، و انتخاب رشته‌های هماهنگ با سوابق و اهداف تحصیلی. از آنجا که رقابت بالاست، یک مسیر جایگزین نیز در نظر بگیرید.
مشاوره‌ی مهاجرت تحصیلی با توسعه فرصت فردا
اگر در مورد مسیر مناسب تحصیل در ترکیه یا کشورهای دیگر تردید دارید، می‌توانید پرونده‌ی تحصیلی خود را برای بررسی ارائه دهید. در مشاوره مهاجرت، شرایط سنی، سوابق تحصیلی و هدف شما بررسی می‌شود و مسیرهای قانونی مناسب پیشنهاد می‌شود. این بررسی به معنای تضمین پذیرش یا بورسیه نیست.
برای شروع می‌توانید صفحه‌ی مهاجرت تحصیلی، مشاوره مهاجرت اتباع افغانستان یا مشاوره مهاجرت را مشاهده کنید.
دفتر ایران: تهران، خیابان جردن، کوچه همایون شهنواز، پلاک ۷۳، زنگ دوم، طبقه دو ساعت کاری: شنبه تا سه‌شنبه ۹ صبح تا ۶ عصر | چهارشنبه ۹ صبح تا ۴ عصر
دفتر ترکیه: KÜLTÜR MAH. DR.MEDİHA ELDEM SK. NO: 53 İÇ KAPI NO: 15 ÇANKAYA/ ANKARA
شماره‌های تماس:
واتساپ: 09008604349