بعد از فارغ‌التحصیلی در آلمان چه کنیم؟ شرایط اقامت ۱۸ ماهه برای اتباع افغانستانی
آخرین بازبینی: ۲۳ عقرب ۱۴۰۵ (۱۴ نومبر ۲۰۲۶). معلومات این مقاله بر پایه‌ی منابع رسمی دولت آلمان است. رقم‌های حقوق و شرایط قانونی هر از گاهی تغییر می‌کند؛ پیش از هر اقدام، با اداره‌ی مهاجرت (Ausländerbehörde) محل سکونت خود مشوره کنید.
بسیاری از محصلان و جوانان افغانستانی که برای تحصیل در آلمان برنامه می‌ریزند، تنها به گرفتن پذیرش پوهنتون و ویزای تحصیلی نمی‌اندیشند. پرسش اصلی‌شان این است: پس از چند سال درس، زحمت و خرج پیسه، آیا فرصت ماندن در آلمان و پیدا کردن کار را خواهند داشت یا ناگزیر باید بازگردند؟ این نگرانی برای اتباع افغانستان که اغلب با مشکلات اقتصادی، نواقص در اسناد و شرایط دشوار اقامتی در افغانستان یا ایران روبه‌رو اند، سنگین‌تر است.
جواب کوتاه این است: بلی، فارغان واجد شرایط پوهنتون‌های آلمان می‌توانند تا ۱۸ ماه در این کشور اقامت بگیرند تا کار مناسب خود را پیدا کنند. اما این امکان به هر کسی که ویزای تحصیلی دارد تعلق نمی‌گیرد. شرط اصلی آن است که سند فراغت یک مؤسسه‌ی تحصیلات عالی آلمان را به‌دست آورده باشید و شرایط دیگر قانونی، مانند بیمه‌ی صحی و توانایی تأمین مصارف زندگی، را نیز داشته باشید.
در این نوشته، شرایط این اقامت، اسناد ضرور، اجازه‌ی کار، تبدیل آن به اقامت کاری و وضعیت اتباع افغانستانی را گام‌به‌گام بررسی می‌کنیم. اگر هنوز در مرحله‌ی انتخاب مسیر هستید و می‌خواهید معلومات کلی‌تری به‌دست آورید، صفحه‌ی مهاجرت تحصیلی به آلمان را ببینید.
آیا اتباع افغانستانی می‌توانند بعد از فارغ‌التحصیلی در آلمان بمانند؟
بلی. در منابع رسمی دولت آلمان، حق اقامت پس از تحصیل برای «فارغان کشورهای ثالث» یعنی کشورهای بیرون از اتحادیه‌ی اروپا و منطقه‌ی اقتصادی اروپا تعریف شده و تابعیت افغانستانی به‌خودی‌خود مانع آن نیست. ما در منابع رسمی که بررسی کردیم، شرط یا امتیاز ویژه‌ای برای اتباع افغانستان نسبت به سایر شهروندان کشورهای ثالث پیدا نکردیم. بنابراین فرض این مقاله همین قاعده‌ی عمومی است. اگر مرجعی در آینده قاعده‌ی دیگری اعلام کند، این بخش به‌روز می‌شود.
در این میان سه مفهوم را از هم جدا نگه دارید، چون بیشتر اشتباه‌ها از همین‌جا شروع می‌شود:
- تابعیت شما: افغانستانی بودن، که طبق منابع رسمی مانع دریافت این اقامت نیست.
- کشور محل اقامت قبلی: این که پیش از آلمان در افغانستان یا ایران زندگی می‌کردید، شرایط اقامت پس از تحصیل را تغییر نمی‌دهد؛ تفاوت‌ها بیشتر در مرحله‌ی درخواست ویزای تحصیلی است.
- جای دریافت سند فراغت: این اقامت برای فارغان مؤسسه‌های تحصیلات عالی آلمان است، نه برای کسی که سند خود را از جای دیگر گرفته باشد.
پرونده‌ی هر شخص جداگانه بررسی می‌شود و تصمیم نهایی را اداره‌ی مهاجرت می‌گیرد. به همین سبب، نمی‌توانیم برای کسی نتیجه تضمین کنیم؛ فقط می‌توانیم مسیر قانونی و شرایط آن را روشن بگوییم.
اقامت ۱۸ ماهه کاریابی آلمان چیست و چه فرصتی ایجاد می‌کند؟
اقامت ۱۸ ماهه یک اجازه‌نامه‌ی اقامت (Aufenthaltserlaubnis) است که به فارغان واجد شرایط پوهنتون‌های آلمان اجازه می‌دهد پس از تمام شدن تحصیل، تا ۱۸ ماه برای پیدا کردن کار مناسب (Qualified Employment، یعنی شغلی که معمولاً به دانش یا مهارت آموخته‌شده در پوهنتون یا آموزش حرفه‌ای نیاز دارد) در آلمان بمانند. هدف قانون این است که کشوری که سال‌ها روی تحصیل یک محصل کار کرده، فرصت استفاده از او را در بازار کار هم داشته باشد.
بر اساس پورتال رسمی «Make it in Germany»، نکته‌های اصلی این است:
- مدت: حداکثر ۱۸ ماه.
- اجازه‌ی کار: در این مدت هر نوع کاری مجاز است، نه فقط کار مرتبط با رشته‌ی تحصیلی.
- تمدید: این اجازه‌نامه قابل تمدید نیست.
- پیشنهاد شغلی: از ابتدا ضرور نیست؛ برای همین دقیقاً «جست‌وجوی کار» نام گرفته است.
- اقامت دائم: خیر؛ این اقامت فقط یک مرحله‌ی گذار است و تضمین‌کننده‌ی اقامت دائم یا تابعیت نیست.
یک مثال فرضی برای فهم بهتر قانون: فرض کنید محصلی افغانستانی دوره‌ی کارشناسی ارشد خود را در یک پوهنتون آلمان به پایان رسانده و هنوز قرارداد کاری ندارد. او پیش از تمام شدن اعتبار اقامت تحصیلی، نزد اداره‌ی مهاجرت درخواست اقامت کاریابی می‌دهد. اگر شرایط قانونی را داشته باشد و درخواستش پذیرفته شود، تا ۱۸ ماه فرصت دارد شغل پیدا کند؛ و تا آن وقت حتی با یک کار موقت هم می‌تواند خرج زندگی‌اش را تأمین کند. هرگاه شغل مناسب یافت، برای اقامت کاری مناسب درخواست می‌دهد. این مثال فقط برای توضیح قانون است، نه تجربه‌ی واقعی و نه تضمین نتیجه.
شرایط دریافت اقامت ۱۸ ماهه پس از تحصیل برای اتباع افغانستانی
پورتال رسمی «Make it in Germany» سه شرط اساسی را نام می‌برد: اثبات تکمیل موفقانه‌ی تحصیل، اثبات داشتن بیمه‌ی صحی و اثبات توانایی تأمین مصارف زندگی. جزئیات هر کدام این‌هاست:
۱. فراغت از مؤسسه‌ی تحصیلات عالی آلمان. این اقامت برای کسانی است که تحصیلات خود را در یک مؤسسه‌ی تحصیلات عالی آلمان (پوهنتون یا دانشگاه علوم کاربردی) به پایان رسانده‌اند. داشتن مدرک خارجی، مثل مدرکی که از افغانستان یا ایران گرفته شده، این اقامت را تأمین نمی‌کند.
۲. تکمیل موفقانه‌ی دوره. سند رسمی پایان تحصیل (سند فراغت، یا تأییدیه‌ی رسمی پایان تحصیل که پوهنتون صادر می‌کند) ضرور است. محصلی که هنوز دوره را تمام نکرده باشد، مشمول نیست.
۳. وضعیت اقامتی قانونی. اجازه‌ی اقامت تحصیلی شما باید هنوز معتبر باشد. وقتی به پایان تحصیل نزدیک می‌شوید، بهتر است پیش از تمام شدن آن به اداره‌ی مهاجرت مراجعه کنید.
۴. تأمین مصارف زندگی. باید نشان بدهید در دوره‌ی کاریابی توان مصارف خود را دارید. نوع سند (مثلاً پس‌انداز، تعهد یا کار موقت) و رقم لازم را اداره‌ی مهاجرت تعیین می‌کند. ما رقمی حدسی نمی‌نویسیم.
۵. بیمه‌ی صحی معتبر. بدون بیمه‌ی صحی، درخواست پذیرفته نمی‌شود. هنگام تغییر وضعیت اقامت، مطمئن شوید بیمه‌ی شما قطع نشده است.
۶. ثبت درخواست در اداره‌ی مهاجرت. پورتال رسمی تأکید می‌کند که اگر می‌خواهید پس از تحصیل در آلمان بمانید، باید اجازه‌ی اقامت مناسب را پیش از پایان اعتبار اجازه‌ی اقامت تحصیلی درخواست کنید. توصیه‌ی همان پورتال این است که پیش از تمام شدن تحصیل، یک وقت ملاقات با اداره‌ی مهاجرت بگیرید.
| شرط | سند یا اثبات ممکن | یادداشت |
|---|---|---|
| تکمیل تحصیل | سند فراغت یا تأییدیه‌ی رسمی پوهنتون | مرجع صادرکننده: همان مؤسسه‌ی تحصیلات عالی |
| اقامت قانونی | اجازه‌نامه‌ی اقامت تحصیلی معتبر | درخواست پیش از پایان اعتبار |
| تأمین مصارف | سندی که اداره‌ی مهاجرت می‌پذیرد | رقم و نوع سند را همان اداره تعیین می‌کند |
| بیمه‌ی صحی | بیمه‌ی معتبر | قطع نشدن بیمه هنگام تغییر وضعیت |
| درخواست | فورمه و اسناد تکمیلی | فهرست دقیق از اداره‌ی همان شهر پرسیده شود |
آیا همه‌ی محصلان افغانستانی بعد از تحصیل مشمول اقامت ۱۸ ماهه می‌شوند؟
نی. صرف داشتن ویزای تحصیلی کافی نیست؛ شرط، فراغت واقعی از مؤسسه‌ی تحصیلات عالی آلمان است. جدول زیر وضعیت‌های رایج را جدا می‌کند:
| وضعیت | آیا مشمول اقامت ۱۸ ماهه است؟ | توضیح |
|---|---|---|
| فارغ‌التحصیل پوهنتون آلمان | بلی، در صورت داشتن شرایط | مقطع کارشناسی، ارشد یا دکترا؛ شرط، سند فراغت است |
| محصل هنوز در حال تحصیل | نی | باید دوره را تمام کرده و سند فراغت گرفته باشد |
| دارندگان ویزای دوره‌ی زبان | نی | اقامت برای دوره‌ی زبان، اقامت تحصیلی با سند فراغت نیست |
| دوره‌ی کالج یا Studienkolleg | نی | دوره‌ی آمادگی است؛ پس از آن باید تحصیل را تا فراغت ادامه دهید |
| دارنده‌ی مدرک از افغانستان، ایران یا کشور دیگر | نی، از همین مسیر | مسیرهای دیگری مانند کارت فرصت (Chancenkarte) یا ویزای کار نیروی متخصص وجود دارد که شرایط جداگانه دارد |
| وارد شده برای ادامه‌ی تحصیل اما هنوز بدون سند فراغت | نی | تا زمان فراغت، همان اقامت تحصیلی معتبر است |
اگر مدرک شما از افغانستان یا ایران است و هنوز در آلمان درس نخوانده‌اید، مقاله‌ی مدارک تحصیلی و هویتی اتباع افغانستانی و نحوه‌ی تأیید آن‌ها برایتان مفید است.
اسناد لازم برای دریافت اقامت ۱۸ ماهه آلمان چیست؟
اسناد معمولاً این‌ها است:
- پاسپورت معتبر افغانستان؛
- کارت اقامت فعلی در آلمان؛
- سند فراغت یا تأییدیه‌ی رسمی پایان تحصیل؛
- سند اثبات توانایی تأمین مصارف زندگی؛
- بیمه‌ی صحی معتبر؛
- عکس بیومتریک، در صورت درخواست اداره؛
- فورمه‌ی درخواست اداره‌ی مهاجرت؛
- اسناد تکمیلی که اداره‌ی مهاجرت محل سکونت شما می‌خواهد.
«Make it in Germany» به‌صراحت می‌گوید پیش از ثبت درخواست، از اداره‌ی مهاجرت بپرسید که کدام اسناد را باید ارائه دهید، و بعضی ادارات این فهرست را در سایت خود نیز می‌گذارند. بنابراین فهرست نهایی ممکن است در هر شهر کمی فرق کند.
برای اتباع افغانستانی چند نکته‌ی عملی هم وجود دارد:
- اعتبار پاسپورت: مدت اعتبار پاسپورت‌تان را پیش از درخواست بررسی کنید. اگر نزدیک به پایان است، تمدیدش را به سفارت یا نمایندگی کنسولی بسپارید.
- اسناد صادرشده در افغانستان و اسناد اقامتی ایران: در پرونده‌هایی که پیشینه‌ی اقامت در ایران دارند، اسناد از چند جا می‌آید. تاریخ‌ها، نام‌ها و املا در همه‌ی اسناد باید یکسان باشد.
- ترجمه و تأیید: اگر اداره‌ی مهاجرت ترجمه‌ی رسمی یا تأیید سندی را بخواهد، باید آن را از مرجع پذیرفته‌شده بگیرید. بدون خواسته‌ی اداره، سندی را شرط قطعی فرض نکنید.
- زمان‌بندی: گرفتن سند از افغانستان گاهی ماه‌ها طول می‌کشد؛ از همان آغاز تحصیل، نسخه‌ی کامل و معتبر اسناد پایه را نگه دارید.
در مدت اقامت ۱۸ ماهه چه اجازه کاری داریم؟
جواب مستقیم: در دوره‌ی ۱۸ ماهه می‌توانید هر نوع کاری انجام دهید. این را «Make it in Germany» صراحتاً می‌نویسد. در متن رسمی محدودیت ساعتی مانند قاعده‌ی ۱۴۰ روز دوران تحصیل ذکر نشده است. با این حال، این به آن معنا نیست که هر کاری به اقامت کاری بعدی راه می‌دهد؛ برای تغییر به اقامت کاری، شغل باید شرایط همان اقامت را داشته باشد.
| موضوع | دوران تحصیل | دوران اقامت ۱۸ ماهه |
|---|---|---|
| سقف روزهای کار | ۱۴۰ روز کامل یا ۲۸۰ نیم‌روز در سال | در منبع رسمی چنین سقفی ذکر نشده |
| نوع کار | با شرایط اجازه‌ی اقامت تحصیلی | هر نوع کار، چه مرتبط با رشته چه نامرتبط |
| هدف اقامت | تحصیل | پیدا کردن کار مناسب |
| تمدید | با ادامه‌ی تحصیل ممکن است | قابل تمدید نیست |
| پیشنهاد شغلی | ضرور نیست | ضرور نیست |
نکته‌ی عملی: اگر شغل پاره‌وقت پیدا کنید، به‌شرط آنکه حقوق مورد انتظار برای مصارف زندگی‌تان کافی باشد، اداره‌ی مهاجرت ممکن است اجازه‌ی اقامت مناسب بدهد. تصمیم در این مورد کاملاً با خود اداره است. محدودیت‌های دوران دانشجویی را به این دوره تعمیم ندهید و برای هر حالت خاص از اداره‌ی مهاجرت بپرسید.
اگر درباره‌ی کار حین تحصیل معلومات بیشتر می‌خواهید، به مقاله‌ی «کار دانشجویی در آلمان» که در همین سایت منتشر می‌شود نگاه کنید؛ اجازه‌ی کار دانشجویی و اجازه‌ی کار پس از فراغت دو چیز جداگانه‌اند.
چگونه بعد از فارغ‌التحصیلی از آلمان شغل مناسب پیدا کنیم؟
مسیر از قانون‌خوانی به کار عملی می‌رسد. شش نکته‌ی مهم:
۱. شغل متناسب با رشته‌ی خود را هدف بگیرید. اقامت ۱۸ ماهه برای پیدا کردن «شغل واجد شرایط» است. طبق «Make it in Germany»، برای اقامت کاری نیروی متخصص، شغل لزوماً نباید با رشته‌ی تحصیلی یکی باشد، ولی برای بلوکارت باید با مدرک شما بخواند. شغلی که با رشته‌ی شما مرتبط باشد، مسیر را هموارتر می‌کند.
۲. زبان آلمانی را جدی بگیرید. پورتال رسمی دولت آلمان زبان را یک «مزیت تعیین‌کننده» می‌داند، چون کارفرمایان بیشتر زبان آلمانی را برای کار روزمره می‌خواهند و در مصاحبه و رفت‌وآمد با ادارات هم نقش دارد. نیاز به زبان به رشته، کارفرما و نوع کار بستگی دارد؛ برای شرکت‌های بین‌المللی انگلیسی هم ممکن است کافی باشد، ولی انتظار نداشته باشید همه‌جا چنین باشد.
۳. رزومه و سندهای کاری را آماده کنید. معمولاً رزومه (CV)، انگیزه‌نامه برای همان پست، سند فراغت و مراجع کاری لازم است و در بیشتر موارد به زبان آلمانی نوشته می‌شود. سطح زبان خود را در رزومه صادقانه بنویسید.
۴. از منابع معتبر کاریابی استفاده کنید. فهرست مشاغل «Make it in Germany» (که کارفرمایان آن پذیرش درخواست از نیروی خارجی را تأیید کرده‌اند)، سامانه‌ی کاریابی آژانس فدرال کار آلمان (Bundesagentur für Arbeit) و دفتر خدمات شغلی (Career Service) پوهنتون خودتان، نقطه‌های شروع خوب‌اند. چندین پوهنتون هم در چارچوب برنامه‌های DAAD مانند FIT و Profi plus، کلاس زبان و برنامه‌ی آماده‌سازی برای بازار کار دارند.
۵. در دوران تحصیل تجربه جمع کنید. کارآموزی، پروژه‌ی پوهنتونی و ارتباط با کارفرما از همان سال‌های درس، کار پیدا کردن بعد از فراغت را آسان‌تر می‌کند. این بخش برای محصلانی که هنوز فارغ نشده‌اند هم کاربرد دارد.
۶. به‌جای فهرست‌های حدسی، به آمار روز تکیه کنید. فهرست «مشاغل پرتقاضا» هر سال تغییر می‌کند. برای بلوکارت، فهرست رسمی مشاغل کمبود (Mangelberufe) در سایت «Make it in Germany» به‌روز می‌شود؛ پیش از تصمیم، همان را ببینید.
چگونه اقامت تحصیلی را به اقامت کاری آلمان تبدیل کنیم؟
مسیر معمول، گام‌به‌گام:
- تکمیل تحصیل و گرفتن سند فراغت.
- گرفتن وقت ملاقات با اداره‌ی مهاجرت پیش از پایان تحصیل و پرسیدن درباره‌ی اجازه‌نامه‌ی مناسب.
- درخواست اقامت کاریابی (تا ۱۸ ماه)، اگر هنوز شغل ندارید، پیش از پایان اعتبار اقامت تحصیلی.
- پیدا کردن پیشنهاد شغلی مناسب.
- بررسی شرایط شغل و صلاحیت حرفه‌ای شما. اگر در یک حرفه‌ی تنظیم‌شده (مثل طب یا آموزگاری) کار می‌کنید، اجازه‌ی مزاولت حرفه (Berufsausübungserlaubnis) نیز ضرور است.
- بررسی شرایط مالی و حقوقی نوع اقامت (مثلاً حداقل حقوق برای بلوکارت).
- آماده کردن اسناد و ثبت درخواست اقامت کاری نزد اداره‌ی مهاجرت. برای بلوکارت می‌توانید درخواست را از طریق پورتال خدمات کنسولی وزارت خارجه نیز آغاز کنید.
دقت کنید: داشتن قرارداد کاری به‌تنهایی اقامت کاری را تضمین نمی‌کند. «Make it in Germany» می‌گوید اداره‌ی مهاجرت تنها مرجع تصمیم‌گیری در این باره است، و انتخاب نوع اقامت به وضعیت شخصی شما بستگی دارد.
تفاوت اقامت کاری نیروی متخصص و بلوکارت آلمان
دو مسیر اصلی برای فارغان آلمانی، اقامت کاری نیروی متخصص (Skilled Worker Residence Permit) بر پایه‌ی ماده‌ی ۱۸b قانون اقامت و بلوکارت اتحادیه‌ی اروپا (EU Blue Card) بر پایه‌ی ماده‌ی ۱۸g است. تفاوت‌های اصلی طبق «Make it in Germany»:
| ویژگی | اقامت کاری نیروی متخصص | بلوکارت اتحادیه‌ی اروپا |
|---|---|---|
| مدرک | مدرک دانشگاهی یا آموزش حرفه‌ای واجد شرایط | مدرک دانشگاهی (یا آموزش عالی معادل دست‌کم سه‌ساله) |
| ارتباط شغل با مدرک | لزوماً نباید با رشته‌ی تحصیلی یکی باشد | باید با مدرک شما بخواند |
| پیشنهاد شغلی | ضرور | ضرور، دست‌کم شش ماه |
| حداقل حقوق | بسته به نوع اقامت و شرایط | ۵۰٬۷۰۰ یورو ناخالص سالانه (۲۰۲۶) |
| حداقل حقوق در مشاغل کمبود | — | ۴۵٬۹۳۴٫۲۰ یورو (۲۰۲۶)، با تأیید آژانس فدرال کار |
| فارغان جدید (کمتر از سه سال از فراغت) | — | ۴۵٬۹۳۴٫۲۰ یورو (۲۰۲۶)، با تأیید آژانس فدرال کار |
| مدت اعتبار | بسته به قرارداد و نوع اقامت | مدت قرارداد به‌علاوه‌ی شش ماه، حداکثر چهار سال |
| اقامت دائم | شرایط جدا | پس از ۲۷ ماه با زبان A1 یا ۲۱ ماه با زبان B1 |
رقم‌های حقوق هر سال از سوی وزارت داخله‌ی فدرال اعلام می‌شود و این ارقام برای ۲۰۲۶ است. اگر پس از جنوری ۲۰۲۷ این مقاله را می‌خوانید، رقم تازه را از «Make it in Germany» ببینید. فهرست رسمی مشاغل کمبود (مثل مهندسی و علوم پایه‌ی STEM، پزشکی، دندان‌پزشکی، دواسازی، پرستاری و آموزگاری) در همان سایت هست.
برای فارغ‌التحصیل جدید، شرط ۴۵٬۹۳۴٫۲۰ یورو راه مناسبی است چون محدود به مشاغل کمبود نیست، ولی تأیید آژانس فدرال کار لازم است. اگر بلوکارت برای شما شدنی نبود، اقامت کاری نیروی متخصص می‌تواند گزینه‌ی دیگر باشد.
اگر در مدت ۱۸ ماه کار پیدا نشد چه می‌شود؟
این بخش را با صراحت می‌نویسیم و امید بی‌پایه نمی‌دهیم:
- تمدید خودکار وجود ندارد. اقامت ۱۸ ماهه قابل تمدید نیست. پس از پایان مدت، اگر اقامت مناسب دیگری نگرفته باشید، حق ماندن ندارید.
- راه‌های دیگر ممکن است وجود داشته باشد، مشروط بر شرایط قانونی: ادامه‌ی تحصیل یا دکترا، آموزش حرفه‌ای (Ausbildung)، کار آزاد و تأسیس شرکت. «Make it in Germany» این‌ها را به‌عنوان مسیرهای ممکن پس از فراغت نام می‌برد؛ هر کدام اقامت مخصوص خود را می‌خواهد که اداره‌ی مهاجرت درباره‌ی آن تصمیم می‌گیرد. آشنایی با آوسبیلدونگ را از آوسبیلدونگ برای اتباع افغانستانی شروع کنید.
- مسیرهای دیگر اقامتی، مثل اقامت خانوادگی، تنها در صورتی قابل بررسی است که شرایط قانونی را داشته باشید؛ این به پرونده‌ی شخص بستگی دارد.
- زود به اداره‌ی مهاجرت مراجعه کنید. سر آخرین ماه منتظر نمانید. هرچه زودتر شرایط خود را با اداره بررسی کنید، گزینه‌های بیشتری دارید.
اقامت ۱۸ ماهه ضمانت ماندن دائمی در آلمان نیست. برای تمدید یا تغییر اقامت، باید شرایط قانونی مسیر جدید را دارا باشید.
آیا شرایط اقامت پس از تحصیل برای افغان‌های مقیم ایران با ساکنان افغانستان فرق دارد؟
از نظر قانون اقامت پس از تحصیل در آلمان، در منابع رسمی تفاوتی میان این دو گروه ذکر نشده است. وقتی محصل در آلمان فارغ می‌شود، همان قاعده‌ی عمومی کشورهای ثالث درباره‌ی او اجرا می‌شود. تفاوت‌ها بیشتر در مرحله‌ی پیش از ورود است.
افغان‌های مقیم ایران:
- وضعیت اقامت قانونی در ایران و اعتبار اسناد هویتی در مرحله‌ی درخواست ویزای تحصیلی اهمیت دارد.
- پاسپورت و اسناد هویتی باید یکسان و خوانا باشد.
- محل اقامت قبلی شما، شرایط اقامت بعد از فراغت در آلمان را عوض نمی‌کند.
افغان‌های ساکن افغانستان:
- اسناد هویتی و تحصیلی (تذکره، پاسپورت، سند فراغت مکتب) باید کامل و معتبر باشد.
- مسیر دریافت ویزا و مقررات نمایندگی‌های دیپلماتیک ممکن است تغییر کند؛ از منبع رسمی پیگیری کنید.
- مراحل پیش از ورود با مراحل بعد از فراغت جداست.
به یاد داشته باشید: شرایط گرفتن ویزای ورود به آلمان با شرایط دریافت اقامت ۱۸ ماهه پس از فراغت یکی نیست. پیش از اقدام برای ویزا، مدارک ویزای تحصیلی آلمان و دلایل ریجکتی را بخوانید. برای معلومات بیشتر درباره‌ی وضعیت اتباع افغانستان، صفحه‌ی مهاجرت اتباع افغانستان را ببینید.
اگر به‌عنوان یک شهروند افغانستان قصد تحصیل در آلمان را دارید، بهتر است از همان ابتدا آینده‌ی شغلی و اقامتی خود را هم در نظر بگیرید. انتخاب رشته، اسناد تحصیلی، سطح زبان و توان مالی می‌توانند بر مسیر شما پس از فراغت اثر بگذارند. برای بررسی شرایط شخصی و شناخت مسیرهای قانونی پیش رو، می‌توانید وقت مشاوره مهاجرت رزرو کنید.
چه زمانی اتباع افغانستانی به مشاوره مهاجرت ضرورت دارند؟
مشاوره مهاجرت تنها برای روز درخواست ویزا نیست. در چند مرحله می‌تواند به تصمیم آگاهانه کمک کند:
- انتخاب رشته و پوهنتون هماهنگ با هدف شغلی؛
- بررسی شرایط تحصیلی و اسناد متقاضی؛
- ارزیابی سطح زبان و نیاز به یادگیری آلمانی؛
- بررسی توان مالی برای تحصیل و زندگی؛
- شناخت مسیرهای قانونی اقامت پس از تحصیل؛
- ارزیابی شرایط تبدیل اقامت تحصیلی به کاری؛
- بررسی وضعیت اسناد و اقامت اتباع افغانستانی مقیم ایران.
هیچ مشاوری نمی‌تواند پیدا شدن کار، دریافت اقامت کاری یا بلوکارت را تضمین کند. ارزش مشاوره در بررسی دقیق شرایط، شناخت مسیرهای قانونی و کم کردن اشتباه‌های پرهزینه است. برای دانستن اینکه مشاوره چگونه انجام می‌شود، صفحه‌ی مشاوره مهاجرت را ببینید.
آیا تحصیل در آلمان برای اتباع افغانستانی با هدف کار و اقامت بلندمدت انتخاب مناسبی است؟
اقامت ۱۸ ماهه می‌تواند فرصت مهمی برای ورود به بازار کار آلمان باشد، اما نباید تنها دلیل انتخاب این کشور باشد. پیش از تصمیم، این عوامل را در کنار هم ببینید:
- علاقه و توانایی شما در رشته‌ای که انتخاب می‌کنید؛
- نیاز بازار کار آلمان به آن تخصص؛
- سطح زبان آلمانی یا انگلیسی شما؛
- توان مالی برای تحصیل و زندگی؛
- وضعیت اسناد و مدارک؛
- فرصت‌های شغلی پس از فراغت؛
- امکان تأمین مصارف زندگی در دوره‌ی کاریابی؛
- آمادگی برای رقابت در بازار کار.
نتیجه‌ی منطقی این است: برنامه‌ریزی برای آینده‌ی شغلی باید هم‌زمان با انتخاب رشته و پوهنتون شروع شود، نه بعد از فراغت. اگر می‌خواهید جزئیات پذیرش، هزینه و ویزا را ببینید، تحصیل در آلمان برای افغانستانی‌ها در ۲۰۲۶ را بخوانید؛ و اگر سن شما بالاتر است، مهاجرت بعد از ۳۰ و ۴۰ سالگی برای اتباع افغانستانی را هم مرور کنید.
پرسش‌های رایج درباره‌ی اقامت بعد از تحصیل در آلمان برای اتباع افغانستانی
۱. آیا اتباع افغانستانی می‌توانند بعد از فارغ‌التحصیلی در آلمان بمانند؟
بلی. در منابع رسمی، قاعده‌ی اقامت پس از تحصیل برای فارغان کشورهای ثالث است و تابعیت افغانستانی مانع آن نیست. شرط‌ها، مانند سند فراغت از مؤسسه‌ی تحصیلات عالی آلمان، بیمه‌ی صحی و تأمین مصارف زندگی، باید فراهم باشد.
۲. اقامت ۱۸ ماهه آلمان برای اتباع افغانستانی چه شرایطی دارد؟
اثبات فراغت موفقانه، اثبات بیمه‌ی صحی و اثبات توانایی تأمین مصارف زندگی. درخواست باید پیش از پایان اعتبار اقامت تحصیلی ثبت شود.
۳. آیا این اقامت به تمام افرادی که ویزای تحصیلی دارند تعلق می‌گیرد؟
نی. تنها کسانی که تحصیل خود را در مؤسسه‌ی تحصیلات عالی آلمان با موفقیت به پایان رسانده‌اند، می‌توانند درخواست بدهند. دانشجوی هنوز در حال درس یا دارنده‌ی ویزای دوره‌ی زبان مشمول نیست.
۴. آیا فارغان کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا می‌توانند درخواست بدهند؟
در منابع رسمی شرط، فراغت موفقانه از مؤسسه‌ی تحصیلات عالی آلمان است و تفاوتی میان مقطع‌ها ذکر نشده است. فارغ دکترا ممکن است گزینه‌ی دیگری مثل اقامت پژوهشی هم داشته باشد؛ از اداره‌ی مهاجرت بپرسید.
۵. آیا در مدت اقامت ۱۸ ماهه اجازه‌ی کار تمام‌وقت داریم؟
طبق «Make it in Germany» هر نوع کاری مجاز است و محدودیت ساعتی ذکر نشده. جزئیات حالت‌های خاص را از اداره‌ی مهاجرت بپرسید.
۶. آیا برای دریافت این اقامت باید پیشنهاد شغلی داشته باشیم؟
نی. این اقامت دقیقاً برای کسانی است که هنوز شغل پیدا نکرده‌اند. پیشنهاد شغلی بعداً برای اقامت کاری ضرور است.
۷. آیا می‌توان اقامت تحصیلی را به بلوکارت تبدیل کرد؟
اگر پیشنهاد شغلی واجد شرایط، مرتبط با مدرک و با حداقل حقوق مقرر داشته باشید، بلی. در ۲۰۲۶ حد اصلی ۵۰٬۷۰۰ یورو ناخالص سالانه است و برای مشاغل کمبود و فارغان جدید ۴۵٬۹۳۴٫۲۰ یورو با تأیید آژانس فدرال کار. رقم هر سال تغییر می‌کند.
۸. اگر در مدت ۱۸ ماه شغل پیدا نکنیم چه اتفاقی می‌افتد؟
این اقامت قابل تمدید نیست. اگر اقامت مناسب دیگری نگیرید، ممکن است مجبور به ترک آلمان شوید. گزینه‌هایی مثل دکترا، آوسبیلدونگ یا کار آزاد نیز شرایط جدای خود را دارند و باید زودتر با اداره‌ی مهاجرت بررسی شوند.
۹. آیا اتباع افغانستانی مقیم ایران هم می‌توانند از این قانون استفاده کنند؟
بلی، اگر در آلمان فارغ شده باشند. محل اقامت قبلی در ایران یا افغانستان، شرایط اقامت پس از فراغت را در منابع رسمی تغییر نمی‌دهد.
۱۰. آیا بعد از فارغ‌التحصیلی امکان دریافت اقامت دائم آلمان وجود دارد؟
بلی، اما خودکار نیست. بر اساس «Make it in Germany»، فارغان پوهنتون‌های آلمان بعد از حدود دو سال کار واجد شرایط می‌توانند برای اجازه‌ی اقامت دائم درخواست بدهند. با بلوکارت، پس از ۲۷ ماه (با زبان A1) یا ۲۱ ماه (با زبان B1) هم ممکن است. شرایط دقیق را از اداره‌ی مهاجرت بپرسید.
۱۱. آیا برای پیدا کردن کار در آلمان حتماً باید زبان آلمانی بدانیم؟
نه همیشه، ولی زبان یک مزیت تعیین‌کننده است. در شرکت‌های بین‌المللی ممکن است انگلیسی کافی باشد؛ اما فرصت‌ها با زبان آلمانی بسیار بیشتر است.
۱۲. آیا اقامت ۱۸ ماهه قابل تمدید است؟
نی. «Make it in Germany» صریحاً می‌گوید این اقامت قابل تمدید نیست. در صورت پیدا کردن شغل واجد شرایط، باید برای نوع اقامت دیگر مانند اقامت کاری یا بلوکارت درخواست بدهید.
برای تحصیل در آلمان برنامه‌ریزی می‌کنید؟ از آینده‌ی اقامتی خود غافل نشوید
اگر از اتباع افغانستان هستید و قصد دارید از راه تحصیل وارد آلمان شوید، بهتر است پیش از انتخاب پوهنتون و رشته، مسیرهای قانونی ماندن و کار کردن پس از فراغت را بشناسید. انتخاب رشته، اسناد، زبان، توان مالی و برنامه‌ی کاری باید در کنار هم دیده شود.
در توسعه فرصت فردا می‌توانید برای بررسی شرایط تحصیلی، اسناد، وضعیت اقامتی، توان مالی و اهداف شغلی خود از مشاوره‌ی تخصصی مهاجرت استفاده کنید. این بررسی به معنای تضمین ویزا، اقامت یا اشتغال نیست و مسیر قانونی را روشن می‌کند.
برای بررسی شرایط خود و انتخاب آگاهانه‌ی مسیر مهاجرت، وقت مشاوره رزرو کنید:
مشاوره با تعیین وقت قبلی انجام می‌شود. می‌توانید با توسعه فرصت فردا نیز آشنا شوید.
دفتر ایران: تهران، خیابان جردن، کوچه همایون شهنواز، پلاک ۷۳، زنگ دوم، طبقه دو ساعت کاری: شنبه تا سه‌شنبه ۹ صبح تا ۶ عصر | چهارشنبه ۹ صبح تا ۴ عصر
دفتر ترکیه: KÜLTÜR MAH. DR.MEDİHA ELDEM SK. NO: 53 İÇ KAPI NO: 15 ÇANKAYA/ ANKARA
شماره‌های تماس:
واتساپ: 09008604349